Кешегі аптаны қорытындылаған бағдарламалар ел ішінде жиі талқыланған мәселерге көбірек арналды. «Жеті күн» авторлары президент Қ.Тоқаев қатысқан отырыстарға эфирдің жартысын арнады. Ал «Айна» редакциясы ел назарында болған бірнеше оқиғаны бағдарламаға негіз етіпті. Apta Ауғанстандағы жаңалықтан басталып, кәріс мәдениетіне дейін жалғасты.

«Жеті күн», «Хабар»

Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің онлайн отырысында талқыланған мәселелер мен ҚР президентінің ұсыныстары. «Жеті күн» авторлары әдеттегідей президент Тоқаев қатысқан жиынды басты тақырып етіпті. Сюжетте сарапшы Мақсат Халық президент бастамалары жөнінде пікір білдіріпті. 

Ауаның ластануы проблемасын қозғаған «жеті күндіктер» елімізде өндірілетін электр энергиясының 70%-і көмірден алынып, жылыту маусымында Нұр-Сұлтан қаласы көк түтінге оранатынына мән беріпті. Осы арқылы Елордада өткен «Қазақстанның Париж келісімінің мақсаттарына және көміртекті бейтараптығына қол жеткізу жолдары» атты халықаралық конференцияда көтерілген мәселелерді баяндайды. Жиынға қатысқан Мемлекет басшысының қуаңшылық, трансшекаралық өзендер проблемасы, еліміздегі көгалдандыру бағдарламасы жөнінде айтқан сөзінен үзінділер берді. Экологияны шолушы Сәкен Ділдахмет пікір білдіріпті.

Көміртегін аз қолданатын экономикаға көшу мәселесі ТМД мемлекеттері басшыларының кеңесінде де талқыланыпты. Алайда сюжетте ТМД басшылары экологиялық мәселелерге тереңдегені жайлы ақпарат жоқ. Жиында Қазақстан Президенті Covid-19 қарсы вакцина паспортын мойындау мәселесін көтерген. Сарапшы пікірі бар.

«Жеті күн» авторлары әр сюжетке сарапшы пікірін қосып, құр баяндаудан тұратын материалдарға сараптамалық реңк қосуға ұмтылысы байқалады. 

Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің мерейтойлық саммиті келер жылы Қазақстанда өтеді. Өткен аптада ұйымға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлері бас қосып, оларды Қасым-Жомарт Тоқаев қабылдаған екен. Мемлекет басшысының ұсыныстарын шолатын хаттамалық сюжет. 

Жүргізуші Дархан Әбдіуахит үкімет қабылдаған 10 Ұлттық жоба туралы сюжетке кезек бермес бұрын мемлекеттік бағдарламаға қарағанда Ұлттық жобалардың маңызы басым екенін айтып өтті. «… Көрсеткіштері көп, индикаторларынан аяқ алып жүре алмайтын мемлекеттік бағдарламаларды тоқтатып, қысқа да нұсқа Ұлттық жобаларға көшетін болдық…» деді. Мемлекеттік бағдарлама мен Ұлттық жобаны осылайша салыстыруға дерек пен дәйек жетіспеді.

Ақбөпе Тәңірберген әзірлеген сюжет Ұлттық жобаны Президентке таныстырған жиынға орайластырылыпты. Президент сөзінен үзінділер бар, сарапшылар пікір білдіріпті. 

Азаматтардың жекелеген санаттарын әлеуметтік қорғауға байланысты қабылданған жаңа заң талаптарын таныстыратын сюжетте Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Серік Шәпкенов заңды түсіндірді. Еңбек жарақатынан мүгедек болған жандарға жәрдемақы төлеу, балаларға мүгедектігі бойынша төленетін жәрдемақыны ерекше балалардың жасына қарай бөлу айтылды. Бүлдіршіндердің жүзі ашық көрсетіліпті.

Дархан Әбдуіахит қазақстандық «Халал» өндірісі туралы сюжеттің алғысөзін елімізде коронавирусқа қарсы қолданыстағы вакциналар мен оларды қабылдағаннан кейін сырқат жұқтырғандар статистикасын айтудан бастады. Отандық вакцина туралы әлемдік ғылыми журналдарда мақала жарияланғанын да, қазақстандық вакцина «Халал«стандартын алғанын, мұндай стандарт тек QazVac-қа берілгенін де ерекше айтты. Мұнша көп ақпаратты алғысөзге қандай қисынға сүйеніп қосты екен? 

Сюжет «Халал ЭКСПО» көрмесі өткен жайлы ақпараттан басталып, «Халал» тағамдардың артықшылығын айтуға жалғасып, Тараздағы халал стандартымен шұжық өндіретін цех бастығының өнімдері жарнамалаған пікірімен өрбіді. Тілші Мақпал Мадиярова «…Біздің ел — халал индустрия нарығының беделді мүшесі» деп тәмамдаған сюжет видеосынан халал шұжық даярланатын цехтағы антисанитарияны байқауға болады. Ал басшысы пікір білдірген халал зертханасынан ешқандай кадр жоқ. 

«Жеті күн» авторлары Қызылорда облысы әкімінің жұмысы жөнінде позитив сюжеттерді жиі көрсетеді. Бұл жолы облыста бірқатар отбасыға тұрғын үй кілті берілгенін айтып, облыс әкімі Гүлшара Әбдіхалықованың халық алдында сөйлеген сөзінен үзінді берді. 

«Айна», «Еуразия бірінші арнасы»

«Айна» бағдарламасы апта бойы әлеуметтік желіде қызу талқыланған тақырыптарға баса мән беріпті. Психолог Серікгүл Сәлидің «Әйелдерде екі күйеуі болуы тиіс» деген мәлімдемесіне орай арнайы сюжет жасалыпты. 

Серікгүл Сәлиді студияға шақырыпты. Жүргізуші Айдана Үсенбай: «Бұл мәлімдеме хайп үшін жасалған ба» деген сұрайды. Студиядағы дебатқа қоғам белсендісі Жасұлан Қадырбек те шақырылған екен. Екеуара пікірталас әйел адам мен ер адам тепе-теңдігі жайында өрбіді. 

Студияға хабарласқан көрермендер өз ойын айтты. Айдана Үсенбай бірнеше күйеуге шығуға рұқсат берілген елдер туралы ақпарат келтірді. Апталық ток-шоудың бұл тақырыпты талқылауы сараптамалық емес, әдепкі көрермен тарту үшін жасалған тәсілге ұқсады. 

Содан кейін әлеуметтік желі қолданушылары қызу талқылаған Заида мен Джесидің тойына ойысты. Жүргізуші Махамбет Бейбітшілік жас жұбайлармен онлайн байланысқа шығып, қалай танысқаны, алдағы жоспарлары жайлы сұрады. Жүргізуші Джесиді ағылшынша құттықтап, сұрағын ағылшынша қойды: «What did you decide to merry to Zaida?» деген сұрақты Джеси түсінбей бірнеше рет қайта сұрағаны — көрермен тарту үшін бе екен әлде сұрақтың құрылымы дұрыс болмады ма? Өйткені Заида да «неге» деп сұрап тұрсыз ба?» деп нақтылады, ал Махамет «қашан?» деп жауап берді. Джеси Заиданы неліктен таңдағанын ағылшын тілінде айтып берді. Жауабын жүргізуші де, Заида да қазақшаға аудармады. 

Екінші жүргізуші Берік Дүйсенбай: «Жұрт “Атыраудағы қазақтың өрімдей қаракөз қазақ қызы көмірдей қара жігітке тұрмысқа шықты” деп шулап жатқанда көмір қымбаттап кетті» деп тақырыпты көмір тапшылығы мәселесіне бұрады. Оның «көмірдей қара жігіт» деп нәсілшілдікке бой ұруы әрі дөрекі этикаға қайшы. 

Берік Дүйсенбай көмір өндірісі жайлы статистика келтіріп, сюжетте Нұр-Сұлтандағы көмір тапшылығын теміржол депосындағы кезек күткен адамдар сөзімен нақтылайды. Тараптарды сөйлеткен, проблеманы нақты көрсете білген толымды сюжет. 

Еліміздегі газ өндіру саласының түйткілдерін айтып, газбен қамтамасыз ету проблемаларын көрсеткен сюжет тақырыбына қатысты студияға қонақ шақырылмады. 

Есесесіне, мектепте қазақ, орыс және ағылшын тілдерін қатар оқытудың машақатына арналған пікірталас қызу жүрді. Сюжеті де бар. Жан-жақты толымды материал.

Шығыс Қазақстан облысындағы «Жаңатілеу» ауылының тұрғындары ауыз суға жете алмай отыр. «Айна аймақ» айдарында ауыл тұрғындары түсірген видео көрсетілді. Бұл айдарда мәселеге жауапты билік өкілін студияға қосу дәстүрге айналған. Тарбағатай ауданы әкімінің орынбасары Ерсін Ескендіров түсініктеме беріп, жағдай дұрысталғанын айтыпты. Телефон арқылы студиямен байланысқа шыққан ауыл тұрғыны ауыз су мәселесі әлі шешілмегенін айтады. Жүргізуші Берік Дүйсенбай әкім орынбасарына «Жаңатілеу» ауылына барыңыздар» деп кеңес берді. 

Apta, QAZAQSTAN

Apta бағдарламасы Ауғанстанстандағы ақпардан, дәлірегі ҚР СІМ баспасөз қызметінің хабарламасынан басталды. Жүргізуші Жайна Сламбек: «Бүгін Президенттің халықаралық ынтымақтастық бойынша арнайы өкілі Ержан Қазыханов бастаған қазақстандық делегация Кабулға барды. Сапар барысында Қазақстанның Ауғанстан тұрғындарына гуманитарлық көмек көрсету мәселелері, сонымен бірге сауда-экономикалық байланыстарды қалпына келтіру талқыланады» деген ақпарда. Тамыз айында «Талибан» билікке келгелі Қазақстан делегациясы Ауғанстанға алғаш рет барып отыр» деп айтты. Кіммен талқыланады? Мұны нақтыламады. «Талибан» — Қазақстанда тыйым салынған террористік ұйым екені де айтылмады.

Содан кейін Жоғары еуразиялық экономикалық кеңестің отырысына ауысты. Отырыс ҚР президенті Қ.Тоқаевтың төрағалығымен өтті. Көрерменін жалықтырар хаттама сюжет. Сарапшыларды сөйлеткенде болар еді. 

Президент тақырыбы екінші сюжетте де жалғасты. Жүргізуші Мемлекет басшысының көміртегіне бейтараптыққа қол жеткізу жөніндегі халықаралық конференцияға қатысқанын хабарласа, сюжет апта ішінде президент Тоқаев қатысқан отырыстарды жинақтапты. Сюжетте сарапшы бар, бірақ сюжет желісі жоқ. 

Астық қымбаттауы мен экспорт мәселесінің себебін іздеген сюжетте барлық тарапты сөйлетіпті. 

Келесі сюжет те қымбатшылық, дәлірегі жанар-жағармай бағасы өсуінің себебін іздейді. Жүк көлігінің жүргізушілері, жанармай бекетінің иелері, кәсіпкерлер мен сарапшылар комментарий беріпті. Энергетика министрлігінің де комментарийі бар, бірақ түсініксіз. Мұны тілші де байқаған екен, айтып өтті. 

Қылмыс жаңалықтары Түркістанда басынан алған ауыр соққыдан 5-сынып оқушысы қайтыс болғанынан басталса, сюжет Қарағандыда биіктен, яғни роупджампингтен секіріп, қаза тапқан әйел оқиғасына арналды. Мағлұматы мол, толымды сюжет. 

«Кальмар ойыны» кәріс сериалының сәттілігі кәріс поп-мәдениетінің «жұмсақ күші» туралы сюжетке арқау болыпты. Материалда сарапшылар комментарийі көп. Олар әлемде кәріс мәдени контентінің табысқа жету құпиясын айтады. Ақпараты қанық сюжет.

«Жаңа репортер» редакциясы қазақстандық телеарналардың қорытынды бағдарламаларына тұрақты мониторинг жүргізіп, апта сайын шолу жариялайды.

Apta бағдарламасына шолуды әзірлеуге Жәнібек Нұрыш қатысты.

«Жеті күн» және «Айна» бағдарламаларына ортақ тақырып — тұрғын үй бағасының қымбаттауы мен дизель тапшылығы. Ал Apta авторлары көмір тапшылығын да, мүгедектігі бар жандар мәселесін де айтты. Мемлекеттік арналардың бірінші сюжеті президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жамбыл облысына жұмыс сапарына арналды. 

«Жеті күн», «Хабар»

Соңғы апталарда «7 күн» авторлары коронавирус тақырыбына назар аудара бермейтін еді. Кешегі шығарылымды бірден бұл тақырыптан бастауына негізгі себеп — президент Қ.Тоқаевтың Жамыл облысындағы вакцина шығаратын зауытқа сапары. 

Сюжет QazVac вакцинасын дайындау барысын баяндаудан басталды. Зертханадан түсірілген қызықты кадрлар мен тілші стендаптары сюжетті әрлей түсті. Сюжет облыс әкімі Бердібек Сапарбаевтың президент алдындағы есебін қамтып, әкім сөзінен өңірде тұрғызылған ескерткіштер мен Мемлекет басшысының облыс әкіміне вакцина жасау ісін жолға қоюға атсалысқаны үшін алғыс айтқан тұсын беріпті. Сюжетті көріп, президент те, облыс әкімі де Жамбыл облысындағы әскери қоймада болған жойқын жарылысты ұмытып үлгергендей әсер қалды. 

Президент қабылдаулары мен құттықтауларына шолудан кейін бірқатар мемлекеттің елшілерінен сенім грамотасын қабыл алуы тағы бір сюжетке арқау болды.

Мемлекет басшысы Qazenergy форумына қатысушыларға бейнеүндеу жасапты. Бағдарлама бұдан үзінді келтіріп, «Көміртегінен ада ел» деген сюжетке жалғасты. Еліміздегі баламалы энергия көздері, атом энергетикасының маңызы жөнінде сарапшылар жан-жақты пікір білдіріпті. Көршілес Ресей елінің елімізде АЭС салу ұсынысы және осы ұсыныс төңірегіндегі мәселелер айтылмады. 

«Бір бірімен күндес байдың көршілері де күндес…». Жүргізуші Дархан Әбдіуахит көмір мен дизельге байланысты жағдайды осылай сипаттады. «Дизель дағдарысы» деген сюжетте тілші Оңалтай Қуандық «…жүргізушілер бір жұтым дизель үшін жаға жыртысуға дайын…» деді. «Бір жұтым» тіркесі ішер суға айтылады. Ал «жаға жыртысу…» деген тіркеске дәлел болар кадр көрсетпеді. Тілші елде жыл сайын қайталанатын жағдайға мамандарды кінәлай сөйлейді. Дизель отынын Ресейден импорттап отырғанымызды айтып, «…дайын асқа тік қасық болу — қанымызға сіңіп кеткендей, мамандарымыз үнемі мүлгіп жүреді…» деп тоқтады. 

Содан кейін тұрғын үй нарығындағы ахуал, жалдамалы пәтер мен «Отбасы банкі» ұсынатын өнімдер туралы сюжет болды.

«Қорлаудан қорғау» деген сюжет Мәжіліс қарауындағы «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заң жобасының мән-жайын баяндайды. Экологтар мен министрлік өкілдерін сөйлеткен толымды сюжет. 

Нұр-Сұлтанда Дәстүрлі діндер басшылары съезі хатшылығының отырысы өтті. «Дінбасылар диалогы» деген сюжет осы отырысқа қатысқан шетелдік делегация өкілдерін сөйлетіп, басқосудың мән-маңыздылығын айтады.

«Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл» деген айдарда Тәуелсіздік жылдары қазан айында болған елеулі оқиғаларға шолу жасалды. 

Бағдарлама соңында балалар Еуровидениесіне іріктеу аяқталғанын хабарлап, «Хабар» телеарнасының директоры Динара Бисембина байқаудың биылғы ерекшелігі жайлы пікір білдірді. 

«Айна», «Еуразия бірінші арнасы»

«Айна» сараптамалық ток-шоуының басты тақырыбы — «Баспана — бас қайғы» деп аталып, еліміздегі тұрғын үй бағасының шарықтауына арналды. 

«Импортқа тәуелділік» деген сюжетте тілші құрылыс заттарының қымбаттау себебін іздейді. Құрылыс саласының мамандары «қажет заттың басым бөлігі сырттан әкелінеді» десе, министрлік өкілі құрылысқа қажет өнімнің 60%-ы елімізде өндірілетінін айтады.

Студиядағы сөзжарысқа қатысушылар тұрғын үйдің шаршы метрі бағасына әсер ететін факторларды, халықтың төлем қабілеті, банктердің ипотекалық несие саясаты және көп пәтерді алдын ала сатып алып, сататын делдалдардың тұрғын үй нарығына ықпалын қызу талқылады. Ауқымды тақырыпқа 15 минут аз екен. 

«Айна-Аймақ» айдары дизель тапшылығы жөнінде болды. Ақтөбедегі көлік жүргізушілері дизель отынының тапшылығына шағымданды. Бұл айдардың ерекшелігі — әдетте бағдарлама ұжымы проблеманы құзырлы органға тікелей хабарлап, шешуге талпынатын. «Айна» осы мәселе бойынша министрлікке ресми сауал жолдапты. Алайда министрлік бұл сауалға жауап бермейтінін мәлімдепті. Дегенмен мәжілісмен Ғалым Әміреев жанармай қымбатшылығына уәкілетті органдарды кінәлай сөйлейді. «Қазақстанның мұнай-сервис компаниялары Одағы» президиумының төрағасы Рашид Жақсылықов дизель тапшылығына әсер ететін факторларды атады. Осылайша, «Айна» ұжымы еліміздің көлік жүргізушілері бетпе-бет келіп отырған ауқымды проблеманы талқылаудың орайын келтіріпті. 

«Қолжетімді кесел» деген материал оқушылар арасында электронды темекіге әуестік мәселесін қозғайды. Тақырып студияда да талқыланды. Студиядағы пікірталаста «вэйб» бейнесі көп көрсетілді. Бір-екі рет көрсетсе де жетер еді. 

Футзалдан Қазақстан құрамасының әлем чемпионатында жартылай финалға жетуі бағдарламаны түйіндеді. Тілшілер ұлттық құрама туралы шағын сюжет дайындапты. 

Apta, QAZAQSTAN

Apta бағдарламасы аптаның тренд-тақырыбынан басталды. Биыл Бейбітшілік аталымы бойынша Нобель сыйлығын ресейлік «Новая газета» басылымының бас редакторы Дмитрий Муратов пен филиппиндік Rappler басылымының негізін қалаған журналист Мария Ресса алды. Нобель комитеті екі журналиске сыйлықты «ой еркіндігін қорғауға күш салғаны үшін» берген. Жүргізуші Жайна Сламбек «Новая газета» басылымы, кісі қолынан қаза тапқан журналисі Анна Политковская туралы және журналисті өлтіруге тапсырыс берушілердің әлі анықталмағанын айтты. 

Содан кейін президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жамбыл облысына сапарына ойысты. Отандық ғылымның проблемалары мен ғалымдар жетістігі, отандық вакцинаны дайындау барысын әңгімеледі. Сюжеттің стендапы тартымды. Тілші Альбина Әшім вакцина құтыларға қалай құйылатынын көрсетті. ДДСҰ қазақстандық вакцинаны неліктен мақұлдамағанын да түсіндірді. 

Кадр сыртындағы мәтінде деректерімен және дереккөздерімен толықтыруды қажет ететін сөйлемдер болды. Мәселен, тілші: «Институттың қауіпті инфекцияларға қарсы 67 вакцина дайындағанын біреуі білсе, біреуі білмейді. Не әдейі білгісі келмейді» деп, бірақ әдейі білгісі келмейтіндердің кім екенін нақтыламаса, тағы бір тұста «Қазақстандық ғалымдар коронавирусқа қарсы вакцина әзірлеп жатыр деген жаңалық шыққалы күмәнданғандар аз болмады. Бюрократиялық кедергілер, отандық екпе жайлы мем жасап, келемеждеп күлгендер тағы бар» деп қосты. 

Биыл жылыту маусымы басталғанда көмір тапшылығы қатты сезіліп жатыр. Тілші осы мәселенің себебін іздепті. Нұр-Сұлтан қаласы маңындағы және өңірлердегі теміржол тұйығынан түсірілген сюжет . Бірнеше күннен бері көмір кезегінде тұрған адамдарды сөйлетті. Әкімдік, министрлік және «Қазақстан темір жолы» компаниясының өкілдері де «комментарий берді». 

Мүгедектегі бар адамда алатын арнайы құрылғылар не сапасыз не жарамсыз болып шығады. Мәселен, зағип жандарға зағиптарға арналмаған dvd-ойнатқыш, ноутбуктер берілсе, енді біріне сапасыз протез тиген. Мұндай заттар интернет-дүкен сияқты жұмыс істейтін әлеуметтік қызметтер порталынан беріледі. Зат құнының бір бөлігі мемлекет есебінен төленеді, қалғанын алушы төлейді. Мәжіліс депутатының сөзінше, портал жұмысын ешкім бақыламайды, ал салалық министрлік бұған жауап бергісі келмейді. Мүгедектігі бар адамдар портал жұмысын жақсартуды немесе қажет затты нарықтан өздері табуына рұқсат беруін сұрайды. Сюжетте олардың хикаясы, депутат пен министрлік өкілінің комментарийі бар. 

Апта басында Facebook, Instagram және WhatsApp алты сағаттай ашылмай қалды. Осы оқиғаны себеп еткен сюжет мәселенің себебін, киберқауіпсіздік, әлеуметтік желілерде таралатын контент жөнінде айтып, психологиялық мәселелерді де қозғады. Алайда сюжет авторлары медиаортада ең көп талқыланып жатқан тақырып — Мәжіліс депутаттары Айдос Сарым мен Динара Закиеваның шетелдік интернет-компаниялар Қазақстанда өкілдігін ашуын, ал өкілдік жетекшілері Қазақстан азаматы болуды міндеттеу ұсынысын елеусіз қалдырды. Құқық қорғаушылар мен журналистер даулы түзетулерден бас тартуды ұсынып, петиция бастады. Мұның ешбірі сюжетте айтылмады. 

Кіші Аралға қауіп төніп тұр. Көкарал бөгетінде сызаттар пайда болған. Арал суының деңгейі төмендеп барады. Жергілікті тұрғындар теңіз тартылып кете ме деп уайымдайды. Балықшылар, сарапшылар, әкімдік және «Қазсушар» РМК филиалы өкілдерінің комментарийі бар. Сюжет маңызды да өзекті мәселені көтереді, алайда мұндай деңгейдегі мәселені шешуге қауқарсыз жергілікті лауазымды тұлғаларды ғана сөйлетті. 

Құс ату маусымы басталды. Қостанай облысынан түсірілген сюжеттің айтары орта тұсына дейін түсініксіз. Аңшылар құс атудың ләззатын баяндаса, тілші қаз атудың қиындығын түсіндіреді. Содан кейін барып бұл да аңшылықтың заңды түрі екенін, туристер үшін дамытуға болатынын айтты. 

«Жаңа репортер» редакциясы қазақстандық телеарналардың қорытынды бағдарламаларына тұрақты мониторинг жүргізіп, апта сайын шолу жариялайды.

Apta бағдарламасына шолуды әзірлеуге Жәнібек Нұрыш қатысты.

Кешегі аптаны қорытындылаған «7 күн» авторлары Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа ұшқанына 30 жыл толғанын айтып, президент аптасына ауысса, «Айна» редакциясының негізгі тақырыбы — азық-түлік қымбаттауы. Apta ұжымы Қазақстан мен Ресей басшыларының қатысуымен өткен өңіраралық форумды егжей-тегжейлі баяндап, азып-тозған ауылдар мәселесіне екі сюжет арнады.

«7 күн», «Хабар»

30 жыл бұрын, яғни 1991 жылы 2-қазанда Тоқтар Әубәкіров Байқоңыр айлағынан ғарышқа ұшты. «Жеті күн» осы атаулы датадан басталып, әдеттегідей президенттің апта ішіндегі сапарлары мен қабылдауларына ұласты. 

Сейсенбіде Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас Ассамблеясының пленарлық отырысында бейнеүндеу жасап, ядролық қарудан азат, бейбіт өмір қалыптастыруға Қазақстан мүдделі екенін және елде атом өнеркәсібін дамытудың техникалық-экономикалық негіздемесі жасалып жатқанын айтыпты.

Ал Қауіпсіздік кеңесінің отырысында төраға Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстандағы ахуалдың сын-қатерін талқылады. 

Қазақстан мен Ресей арасындағы өңіраралық форумға жеке сюжет арналды. Форум қалай өткенін баяндайтын сюжетте екі ел президенттерінің Тұран жолбарысы туралы диалогы жоқ. Есесіне Қасым-Жомарт Тоқаев ресейлік мамандардың қазақстандық әріптестеріне ескертпелеріне айтқан пікірі беріліпті. 

Бұдан әрі ҚР Тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың апта ішіндегі қабылдауларын шолып шықты. Кездесулердегі дипломатиялық этикет шеңберінде айтылатын қошеметтеу сөздерінен үзінділер берді. 

Президент Тоқаев Шығыс Қазақстан облысына барып, Ақтоғай кенішіндегі жаңа өндірістің ашылу салтанатына қатысты. «Жеті күн» авторлары әдетінен жаңылмай, осы сапарға баса мән беріп, президентті сөйлете отырып сюжет жасады. «Үгіт-насихат» сюжеттеріне тән тәсілден айнымай, еліміздегі кен өндіру саласының жетістіктері айтылды. 

Жүргізуші Дархан Әбдіуахит Президенттің қыркүйекте атқарған шаруаларына шолу жасап, осы аптадағы қабылдауларына кезек берді. Президент «Атамекен» ҰКП съезіне қатысқан. Бұл жеке сюжетке арқау болыпты. Сюжет ерекшелігі — мамандар жиын барысында президент айтқан ұсыныстар мен мәлімдемелерге пікір білдірді.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі мал шаруашылығындағы алаяқтық жолмен субсидия алу оқиғаларын әшкерелепті. «Субсидия сергелдеңі» деген сюжет тақырыбы — өзекті, алайда дәл қазір қаржыға мұқтаж шаруалар проблемасы қалай шешілетіні жөнінде нақты мәлімдеме жоқ. Агенттік, министрлік өкілдері мен Мәжіліс депутаты мәселені реттеу жоспарланып жатқанын айтады. 

«Тарихи миссия» деген сюжет 2022 жылға жоспарланған Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшылары съезінің маңызын айтып, Қазақстанның халықаралық беделі жайлы мақтап-мадақтаудан аспады. 

Келесі сюжетте Ауғанстаннан Қазақстанға оралып, Ақмола облысының Мариновка ауылына қоныстанған отбасының тұрмыс-тіршілігін көрсетеді. Тартымды стори. Бір сағаттық эфирінде ресми жиындар мен қабылдауларды көрсетуден аса бермейтін бағдарламадағы көрерменді баурайтын жалғыз материал — осы сюжет болды.

Бағдарлама Ақпарат және қоғамдық даму министрі Аида Балаеваның блогерлер жауапкершілігі туралы заң қабылдау қажет екенін айтқан пікірімен аяқталды. Бұл енді жеке сюжетке лайық тақырып. 

«Айна», «Еуразия бірінші арнасы»

«Айна» сараптамалық ток-шоуының 2-қазандағы саны телеарнаның YouTube—арнасына да жарияланыпты. 

Жетісіне бір рет шығатын сараптамалық бағдарлама апта ішіндегі оқиғаларға байланбапты. Бағдарламаның басты тақырыбы — азық-түлік қымбаттауы.

Әр эфирін ерекше етуге ұмтылатын шығармашылық топ бұл жолы да креатив қосады. Жүргізуші Айдана Үсенбай супермаркет аралай жүріп, бағдарламаны бастайды. 

Репортаж азық-түлік бағасына делдалдар мен жәрмеңкелер қалай әсер ететінін зерттейді. 

Студияда: «Азық-түлік бағасының өсуіне ортадағы делдалдар ықпал етіп отырған жоқ па» деген сауал талқыланды. Алыпсатар кәсіпкер, экономистер, министрлік пен әкімдік өкілдері қатысып, пікір айтты. Студиядағы талқылау делдардарды ғана емес, Ұлттық банктің ақша-несие саясаты, ақша массасын реттеу тұрғысындағы мәселелерін де қамтыды. 

27 қыркүйектен бастап той жасауға рұқсат берілді. Карантин кезінде тығылып жасалған тойлардан тараған видео көрсетті. 

«Бүгінгі той өзгерек» деген сюжет тойға рұқсат берілгеннен кейін жаңаша тәртіппен өтіп жатқан тойдан жасалған репортаж екен. Тілші тойға барып, би алаңында жүрген қонақтардың бірінен: «Тойды сағындыңыз-ау», деймін билеп тұрсыз?» деп қисынсыз сұрақ қояды. Тағы бір қонақтан «Карантин кезінде тойға бардыңыз ба?» деп сұрап, той иесі мен асабамен бірге той шығынын санамалайды

Студиядағы «Қазаққа той керек пе?» деген сауалды талқылауға қоғам белсендісі Жұмамұрат Шәмші және әлеуметтік антрополог Динара Әбілденова қатысты. Спикерлер ұсынғандай, даңғаза тойды шектеу қажет екен. Ал асаба Маусым Шәкім пандемиядан кәсібін ауыстыруға мәжбүр болыпты. Бір қызығы — жүргізуші қонақтар пікіріне «Дұрыс айтасыз» деген қолпаштау сөзді жиі айтады. 

Тағы бір сюжет даңғаза тойдың көп екені, карантин болса да тоқтамағаны, салдарынан кәсіпкерлер мен жеке тұлғалар қанша айыппұл төлегенін баяндайды. Қазақ халқының тойқұмарлығын сынауға бейім сюжет. Бұл бөлімнің мақсаты — даңғаза тойға сын айту болған сияқты. 

«Айна-аймақ» айдары Алматы облысы, Бақалы ауылдық округіндегі Қазыбаев ауылындағы ауыз су мәселесін сөз етеді. Тұрғындар ауыл әкімін «өз үйіне ғана су тартып алды» деп кінәлап отыр. Студияға шағым айтқан тұрғын хабарласып, осы ауыл қарайтын Сарқан ауданы әкімінің орынбасары тікелей байланысқа шығып, түсініктеме берді. Әйтсе де бағдарлама авторлар мәселені толық зерттемей, эфирге шығарғандай әсер қалдырды. 

Бір байқағанымыз — «Айна» бағдарламасы апта ішіндегі маңызды саяси тақырыптарды елеусіз қалдырады.

Apta, QAZAQSTAN

Бағдарлама 17-ші Қазақстан мен Ресей арасындағы өңіраралық форумынан басталды. Сюжетте форумның басты тақырыптары (экология, кеден бекеттеріндегі проблема, АЭС құрылысы, екі ел арасындағы сауда-саттық) қамтылды. Тұран жолбарысы туралы да айтылды. Хаттамалық мәні бар, бірақ қызық сюжет. 

Президент Қ.Тоқаев өткен аптада ШҚО-дағы Ақтоғай кен байыту кешеніне барды. Бұл туралы студиядан баяндап, президент синхронымен толықтырды. 

Кедейшілік пен орта таптың айырмасы қандай? Қазақстандағы ахуал қалай? Халықаралық стандарттармен салыстырсақ, қазақстандық «орта тап» расымен де орта тап па? Осы сауалдарға жауап іздейтін сюжет эмоционалды әрі түсіндірмелі материал болды. Тұрмысы ауыр, пәтер жалдап, еңбегінің ақысын ала алмай жүрген отбасы мен тұрақты кірісінің біраз бөлігі ипотека мен кредит төлеуге жұмсалатын отбасыны көрсетті. Ал экономист пен әлеуметтанушы экономика үшін орта тап өкілдерінің қандай маңызы бар екенін түсіндірді. Ең төменгі жалақы, ең төменгі күнкөріс деңгейі туралы да айтылды. Материал еліміздегі ең өзекті мәселені қозғады. Кедей отбасы балаларының бет-жүзін көлегейлеп жауыпты. 

Қазақстанда аптасына бір ауыл жойылады екен. Ондаған жылдан бері инфрақұрылым мәселесі (жол, ауыз су және тағы басқасы жоқ) шешілмеген ауылдар туралы сюжеттің алғысөзінде жүргізуші Жайна Сламбек елімізде мұндай ауылдар көп екенін айтты. Ал сюжет Ақмола облысындағы ауылда түсіріліпті. Ауыл тұрғындары сөйлеп, әкім, «Ауыл» партиясының өкілі мен салалық министрлік қызметкері комментарий беріпті. 

Қазанның бірінші жексенбісі — Ұстаздар күні. Мінеки, осы кәсіби мерекеге орайластыра «Үздік педагог — 2021» байқауының қорытындысы жарияланып, жеңімпаздарын марапаттады. Ал сюжет қазақ даласындағы тұңғыш мектеп — Жәңгір мектебіне арналды. Батыс Қазақстан облысындағы мектептің ашылғанына 180 жыл толыпты. Алайда мектептің жағдайы мәз емес. Есігі жабық, ғимаратын жөндеу керек, ал балалар Мәдениет үйінің ғимаратында не мектеп-интернатта оқып жүр. Ауыл тұрғындары, мұғалімдер, аудан және облыс әкімдіктері өкілінің комментариі бар.

Сюжетте ескі ғимаратта орналасқан, көмір жағып жылытылатын тағы бір мектепті көрсетті. Жаңа мектеп салынып жатыр екен, бірақ әлі құрылысы аяқталмапты. Айтпақшы, биыл Батыс Қазақстан облысында жеті мектеп жабылған. Өйткені оқитын бала аз. Бәрі ауылдан көшіп жатыр. Салмақты әрі алаңдатар тақырып жөніндегі қызық сюжет. 

«Apta қонағы» айдарына «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ президенті Айнұр Кәрбозова келді. «Болашақ» бағдарламасының жаңалықтары, ауыл квотасы туралы айтып берді. 

Бағдарлама QAZAQ RADIOSY-ына 100 жыл толып, 1 қазан — Радио күніне ұйымдастырылған концерт өткені жөніндегі жаңалықпен аяқталды. 

«Жаңа репортер» редакциясы қазақстандық телеарналардың қорытынды бағдарламаларына тұрақты мониторинг жүргізіп, апта сайын шолу жариялайды.

Apta бағдарламасына шолуды әзірлеуге Жәнібек Нұрыш қатысты.

Кешегі аптаны қорытындылаған бағдарламалардың барлығына ортақ тақырып — Алматыдағы атыс. «Айна» редакциясы тұтас бағдарламаны осы оқиғаға арнаса, «Жеті күн» және Apta авторлары президент Қ.Тоқаевтың Маңғыстауға сапарын басты тақырып етті

«Жеті күн», «Хабар»

Бағдарлама БҰҰ Бас Ассамблеясының 76-сессиясында ҚР президенті Қ.Тоқаевтың бейнеүндеу жариялағанынан басталды. Сюжетті саясаттанушы және Мәжіліс депутатының комментарийімен толықтырыпты. Олар президент көтерген мәселенің маңыздылығын нақтылайды.

Авторлар Мемлекет басшысының Маңғыстау облысына жұмыс сапарынан екі сюжет дайындапты. Бірінші сюжеттің алғысөзін жүргізуші Дархан Әбдіуахит өңірдегі ауызсу тапшылығынан бастады. Тілші сюжетте бірнеше стендап жасайды. Әсіресе спортзалдағы балалардың жанынан түсірілген стендап ерекше шыққан. Видеосына қарап, сюжетті екіге бөлуге болады: бірінші бөлігі өңірдің дамуы туралы жиында президент мәлімдемелеріне, ал екінші бөлігі Ақтаудың әсем көріністеріне арналды.

Маңғыстау сапарының екінші сюжеті «Отпантау-2021» әскери оқу-жаттығуына президент қатысқанын айтып, жиын қалай өтіп жатқанын көрсетті. Әуеден түсірілген кадрлары тартымды.

ҚР Тұңғыш президенті Н.Ә.Назарбаев «Астана» қаржы орталығын басқару жөніндегі кеңес төрағасының орынбасары Сума Чакрабартиді қабылдапты. Мұны кездесудегі тараптар сөзінен үзінді бере отырып көрсетті.

Содан кейін президент Қ.Тоқаевтың апта ішіндегі қабылдаулары мен тағы басқа кездесулерін Ақорда таратқан ресми мәліметке сүйеніп шолып шықты.

Президент Маңғыстау облысына сапары кезінде Алматыдағы бес адамның өмірін қиған атыс оқиғасы жөнінде пікір білдіріп, заңнамаға өзгерістер енгізіп, көз жұмған адамдардың жақындарына қолдау көрсету керек екенін айтқан. «Жеті күн» редакциясы президенттің осы мәлімдемесінен үзінді көрсетіп, қанды оқиға туралы сюжет берді. Қоғамды дүр сілкіндірген оқиғаны хабарлауға президен мәлімдемесін қосқаннан кейін мұны төртінші тақырып емес, басты тақырып етіп алуына да болар еді. Сюжете полицияның түсініктемесі, күдіктінің әйелі жасаған мәлімдеме, экономист, сот орындаушылары, мәжіліс депутатының комментарийі бар. Сараптамалық бағдарлама үшін толымсыз, күнделікті жаңалықтарда көрсетер сюжет.

Жүргізуші Дархан Әбдіуахит «Қазақстанның еңбек нарығын зерделеген Ұлттық баяндамаға» сүйеніп, Қазақстанда қай мамандық иелері қанша табыс табатынын шолып шықты. Дәрігер мен даяшының айлығын салыстырып, біліктілігі төмен маман жоғары жалақы алатынын, ал шет елдерде керісінше екенін айтып, дереккөзі жоқ мәлімет келтірді. Осылайша «елімізде жастардың күрделі мамандықтарды меңгеруге ұмтылмауының бір себебі осы болар» деген байлам жасайды. Әйткенмен даяшы, не «жоғары жалақы алады» деген көлік жүргізушісі мен дәрігер пікірі жоқ. Студиядан жасалған тұжырым негізсіз әрі сырттан тон пішкендей болып шықты.

Еңбек күні қарсаңында «Еңбек қауіпсіздігі» деген сюжет әзірлеген екен. Мұнда өндіріс орындарындағы жазатайым оқиғаларға тоқталды. Тараптарды қамтып, заңгерлерді сөйлеткен толымды сюжет.

Назарбаев университетінің ашылғанына он жыл. Соған орай Назарбаев университетінің президенті Шигео Катсудан сұхбат алыпты. 5 минуттық сұхбатта университеттегі білім сапасы, оқу ақысы, жоспарлары мен табыс құпиясы жөнінде әңгімелесті.

«Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы аяқталды. 23 бағытты қамтитын оқулықтар қазақ тіліне аударылды. Осыған орай Мемлекеттік хатшы Қырымбек Көшербаевтың қатысуымен арнайы басқосу өтті. Тілші жобан жүзеге асыруға қатысқан мамандар мен осы оқулықтардың игілігін көріп отырған оқытушыларды сөйлетіп, елімізде «қаржылық сауаттылық, ағылшын заңы, антропология, интернет психологиясы, медиа этикасы сияқты тұтас жаңа бағыттар пайда болғанын» айтты.

Көкшетауда Солтүстік облыстардың театр фестивалі өтіпті. «Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл» тақырыбы аясында сюжет «Өнер бәйгесі» деп аталып, фестиваль қалай өткенін егжей-тегжейлі баяндайды.

Соңғы сюжет «Қазақстан темір жолы» ҰК-ның жұмысшыларына көрсетіп отырған қолдауын баяндайды. «Теміржолшыларды қолдау» деп аталатын материал PR-материалға көбірек ұқсайды.

«Айна», «Еуразия бірінші арнасы»

«Айна» апталық-сараптамалық ток-шоуының ұзақтығы 1 сағат 15 минуттан 1 сағатқа қысқарыпты. Бағдарламаның алғашқы шығарылымдарында бірнеше тақырып қамтылатын. Ал бұл жолы бір тақырыпқа арналды. Негізгі тақырыбы — «Банк VS борышкер».

«Айна-Аймақ» деген айдар шығыпты. Мұнда Жамбыл облысындағы көпқабатты үйдің пәтерлері әлі күнге дейін пеш жағатынын мәселе етіп көтерді. Тікелей эфирде Жамбыл облысындағы тұрғын үй-комуналды шаруашылық саласының басшысымен телефон арқылы байланысқа шықты.

Ток-шоудың басым бөлігі Алматыдағы 5 адамның өмірін қиған қайғылы оқиғаға арналды. «Айна» редакциясын бағдарламаны бір мәселеге арнағанымен студияда қонақтарды өзгертіп, қызу пікірталас жасап, өте тартымды ұйымдастырғаны үшін құттықтауға болады.

Жүргізушілер Айдана Үсенбай мен Берік Дүйсенбай студиядағы негізгі пікірталасың тізгінін ұстады. Екі жүргізушінің темпераменті екі түрлі: Айдана әңгімеге жылдам араласып, спикерге тосын сұрақ қойып, дебаттың мейлінше ширақ өтуіне жағдай жасаса, Берік Дүйсенбай салмақты сұрақ қойып, алдын-ала жазылған пікірлерге кезек беріп бағдарламаның сценарий бойынша жалғасуын қадағалап отырды. Ал Махамбет Бейбітшілік жүргізетін бөлімде студия ауысады. Бұл да бағдарламаны түрлендіре түсті.

Студияға келген заңгерлер, депутат пен кәсіпкер тәркіленген мүліктің электронда саудаға шығарылуы, сот орындаушыларының құқықтық міндеттері, «жасырын пайыздар» туралы пікірталасқа қатысып, түрлі сауалға пікір білдірді.

Бағдарламаның тағы бір ерекшелігі — ток-шоуқа онлайн қатысқан қонақтар да студиядағы пікірталасқа үн қоса алады. Сот орындаушылар өкілін, экономист, қоғам қайраткері мен кәсіпкер банк пен құқық саласындағы қордаланған мәселелерді айтып берді. Күдіктінің жары жасаған мәлімдеме де берілді.

Өкінішке орай, «Айна» ток-шоуының эфирі телеарнаның YouTube-арнасы жүктелмейді. Бағдарламаның құқық, қаржылық сауат, кепілзат қою, сот орындаушылардың міндеті жайлы талдауы көпшілікке пайдалы болар еді. Әдеттегідей WhatsApp мессенджері арқылы келіп түскен сауалдарды студия қонақтарына жолдап, хабар аясында шағын сауалнама ұйымдастырды. Редакцияның банктер мен борышкер арасындағы байланысты жан-жақты талдауға баса назар аударғаны қуантты.

Apta, QAZAQSTAN

Бағдарлама президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ Бас Ассамблеясы 76-сессиясының Жалпы дебаттарында сөз сөйлегенінен басталып, бірақ сюжет болмады. Алғашқы сюжет Мемлекет басшысының Маңғыстау облысына жұмыс сапары қалай өткеніне арналыпты. Президент қайда барып, не көргенін баяндап, мұны Тоқаевтың синхрондарымен толықтырды.

Apta авторлары да Алматыдағы атыс оқиғасына жан-жақты тоқталып, екі сюжет дайындапты. Бірінші сюжеттің алғысөзінде президенттің осы оқиға жөнінде айтқан комментарийін беріп, қаза тапқан адамдар қандай мемлекеттік наградалармен марапатталғанын айтты. Ал сюжетте олардың жақындарын, күдіктінің әйелі мен басқа да тараптарды сөйлетті.

Тақырыпты екінші сюжет жалғастырады. Осы оқиғадан кейін қоғамда сот орындаушылары мен банктердің борышкерлерге қарым-қатынасын қызу талқылап жатыр. Мәжіліс депутаты, жазушы, адвокат пен жай тұрғын сот орындаушыларының жұмысына, банк саясатына, несиелендіру жүйесі мен заңдағы олқылықтарға сын айтты. Жеке сот орындаушысының комментарийі де бар.

Перм университетіндегі атыс және бір сюжетке түрткі болыпты. Сюжет психологтар жетіспейтінін, бала тәрбиесі, буллинг, жасөспірімдер суициді, оқу орындарындағы қауіпсіздік және қорғаныс жүйесі мәселелерін қамтиды. Журналист психологпен әңгімелесіп, мектептерге барып, БҒМ өкілі, ІІМ қызметкері мен күзет фирмасының басшысынан пікір алды.

COVID-19 және коронавирусты пневмония жөніндегі ресми статистикадан кейін аз айтылатын, бірақ өте-мөте өзекті тақырыпқа өтті.

21 қыркүйек — бүкіләлемдік Альцгеймер ауруымен күрес күні. Сюжет «Оскар» сыйлығын алған «Әке» фильмінің үзіндісінен басталды. Фильмде деменциямен ауыратын кәрі кісінің өмірі көрсетіледі. Сюжетте түрлі кейіпкерлердің: хосписте жатқан адамдар, ата-анасы Альцгеймер ауруына шалдыққан кісінің хикаясы және невролог пен психиатр комментарийі бар. Мәселенің қаншалықты ауқымды әрі қиын екенін көрсетіп, деменцияның қаупін жан-жақты түсіндірген жақсы сюжет.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Маңғыстау облысынан сапарынан басталған бағдарлама президенттің осы сапары жөніндегі тағы бір сюжетпен аяқталды. Маңғыстау облысында «Оқпантау-2021» әскери оқу-жаттығуы өтіп, соған Мемлекет басшысы қатысқан. Бұл оқиға бағдарламаны түйіндейтін сюжетке арқау болыпты.

«Жаңа репортер» редакциясы қазақстандық телеарналардың қорытынды бағдарламаларына тұрақты мониторинг жүргізіп, апта сайын шолу жариялайды.

Apta бағдарламасына шолуды әзірлеуге Жәнібек Нұрыш қатысты.

Апталық сараптамалық бағдарламаларға дәстүрлі шолуымызда «Жеті күн» және «Апта» бағдарламаларын қамтыдық. Екі бағдарламаның бірінші сюжеті президент Қ.Тоқаевтың Душанбедегі қос бірдей отырысқа қатысуына арналыпты. Apta редакциясы өңірлердегі бірнеше ауқымды проблеманы қозғаса, «Жеті күн» тілшілері Тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Жамбыл облысындағы Әлжан ана ауылына барғанына ерекше мән берді. 

Айта кетелік, «Еуразия бірінші арнасының» жаңа маусымда басталған «Айна» сараптамалық ток-шоуының соңғы шығарылымы телеарнаның сайтына да, YouTube-арнасына да жарияланбапты. Сондықтан бұл шолуымызда қамтылмады. 

«Жеті күн», «Хабар»

Бағдарлама президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Душанбеде өткен ҰҚШҰ мен ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер басшыларының бірлескен отырысына қатысуынан басталды. 13 минуттық сюжетте Қазақстан президентінің отырыстардағы сөзінен үзінділер көрсетіліп, ұсыныстары баяндалды. Душанбе қаласының әдемі көріністері сюжетке ерекше өң берді.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың Душанбеде түрлі ел басшыларымен кездесуінен де көрсетіп, сарапшылар президент бастамаларын талдады. 

Содан кейін жүргізуші Дархан Әбдіуахит ҚР Тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың анасы туралы естелік айта жөнелді. Тақырыбы жағынан қисынсыз бетбұрыс арқылы бағдарлама авторлары Н. Назарбаевтың апта ішіндегі жұмысын баяндауға ауысқысы келгендей. Тұңғыш президент Жамбыл облысындағы Әлжан ана ауылына сапарлапты. Ауылдағы Әлжан ана музейіне, Мәдениет үйіне, Спорт кешеніне «арнайы ат басын бұруы» және тағы басқасы жөнінде сюжет әзірлепті. Сюжет авторлары Назарбаев сапары қалай өткенін рет-ретімен айтып шықты. 

Ал «Жаңа кампус» деген сюжет Алматыда Назарбаев Университетінің жаңа кампусы ашылатынына арналды. Бұл ақпарТұңғыш президент Н. Назарбаев НУ басшысы Шигео Катсуды қабылдауы барысында мәлім болған екен. Сюжетте университеттің білім саласындағы орны мен жаңа кампустың ерекшелігі туралы әңгімеледі. 

Президент Тоқаевтың апта ішіндегі қабылдауларына бағдарламаның 28-минутында кезек жетті. Осылайша «Жеті күн» авторлары Тұңғыш президент пен қазіргі президенттің жұмыс аптасын жарты сағат баяндап, бағдарламаның екінші бөлімін бастады. 

«Қыстың қамы» деген сюжетте тілшілер солтүстік өңірлердегі тұрғын үйлерді жылытуға байланысты туындаған қиындықтарды айта келе Үкімет отырысында премьер-министрдің тапсырмасынан үзінді берді. Сюжет елдегі қысқа дайындық қалай жүріп жатқанынан біршама ақпарат берді. 

Әкімшілік мәртебесі өзгеріп, ауылдан қалаға айналған Қосшы жайында «Қалың қалай, Қосшы?» деп аталатын сюжет дайындапты. Қала мәртебесін алған ауыл тұрғындарының проблемаларын жан-жақты қамтып, мәселеге жауапты мекеме өкілдерін сөйлетті.

Реновацияға жататын ескі үйлер проблемасы туралы сюжет тақырыпты жан-жақты ашып, тұрғындарға қайдан және қалай баспана берілетін түсіндіріп, мемлекет қажетіне алынатын жер үйлердегі тұрғындардың аз өтемақыға келіспей отырғанын да көрсетті. 

«Атамекен» ҰКП еліміздің барлық өңірінде қаржы орталықтарын ашқан екен. Аз пайызбен несие береді. Бұл үшін кәсіпкерлер палатасына мемлекеттен 22,5 млрд теңге бөлініпті. Келер жылы 50 млрд теңгеге дейін ұлғаяды. Сюжет авторы Сәкен Сейітханұлы микроқаржы ұйымдары тарапынан бизнеске берілетін несиенің артықшылығын сарапшылардан сұрапты. Алайда келер жылы бизнесті несиелеуге бөлінетін қаражат барлық микроқаржы ұйымдары арқылы іске асырыла ма әлде тек «Атамекен» палатасының қаржы орталықтары арқылы беріле ме? Мұны нақтыламады.

Бағдарламаны түйіндеген «Тәуелсіздік тойы» деген сюжет соңғы аптада өңірлерде өткен мәдени іс-шаралар топтамасынан тұрады. Алматы облысында ұйымдастырылған «Отбасы фест» шарасында мұқтаж отбасыларға азық-түлік қоры беріліпті. Сюжетте осы отбасы мүшелерінің бет-жүзін анық көрсетті. 

Apta, QAZAQSTAN

Apta АҚШ, Ұлыбритания және Аустралия елдерінің AUKUS қорғаныс альянсы құрылғанын хабарлаудан басталды. Осы альянс туралы толығырақ айта келе, Душанбеде өткен ҰҚШҰ мен ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер басшыларының бірлескен отырысына ойысты. Жүргізуші Жайна Сламбек алғысөзде осы отырысқа РФ президенті В. Путин онлайн-режимде қатысқанына және Ауғанстандағы жағдайға назар аударды. Душанбеден дайындалған сюжет әдепкі хаттама мазмұннан аспай, ҚР президенті Қ.Тоқаевтың сөздерінен және ҚР СІМ басшысының комментарийінен құралыпты. 

Елімізде халық санағы онлайн-форматта өтіп жатыр. 1 қазанда офлайндағы санақ басталады. Халық санағының қажеті не, қорытындысын дұрыс талдай білеміз бе? Міне, осы сауалдарға жауап іздеген сюжет әлеуметтанушылар, санақшылар және астана тұрғындарын сөйлетіп, жан-жақты дайындалыпты. Тілші халық санағы не үшін қажет екенін түсіндірді. Сюжет басында әлеуметтанушылардың аты-жөнін шатастырып, кейін түзетті. 

Түркістан облысының Шардара ауданында балабақша тәрбиешісін жұмыстан шығарып жіберген екен. Apta сюжетінен кейін қызметкер қайта жұмысына орналасыпты. Алайда балабақша меңгерушісі оның сол аралықтағы жұмыс күндеріне толықтай ақы төлеуден бас тартыпты. Өйткені оны телеарнадан көрсетіпті. Apta редакциясы тәрбиешіні сөйлетіп, бұл мәселені оның көзқарасы тұрғысынан баяндады. 

COVID-19 және коронавирусты пневмония туралы ресми статистикадан кейін басқа дерекке, дәлірегі жол-көлік оқиғаларына ауысты. 2021 жылдың қаңтар-тамыз айларында көлік апатынан 1258 адам қаза тауып, 10 947 адам жарақат алған. Өте ауыр мәлімет. Сондықтан да авторлар осы тақырыпқа сюжет арнағанда болар еді. Бұл бұрнағы көрсеткіштерден аз ба, көп пе? Бұл сандардың арғы жағында не бар? Сан дегеніміз салыстырып берсе ғана мәнді бола түседі. 

Қуаңшылықтан Түркістан облысының да ауылдары зардап шегіп отыр. Жер тақыр, мал көтерем, жем-шөп жоқ, болса да қымбат. Шаруалар қысқа жинаған мал азығын қазір беріп жатыр. Бәрі де жұт келгенін айтады. Өзекті тақырыпқа жақсы сюжет дайындапты. 

Қазақстанда жылыту маусымына дайындық қалай? «Жеті күн» редакциясы да сюжет арнаған тақырыпты Apta авторлары да нысанаға алыпты. Еліміздің жылыту саласында мәселе жетерлік екен (құбырлар әбден тозып, шіріген, көмір сапасыз әрі қымбат және тағы басқа). Сюжетте тұрғындарды, әкімдік, министрлік өкілдері мен сарапшыларды сөйлетіпті. 

Маңғыстау облысындағы Қошқар-Ата радиоактивті заттар дала-қоймасында зарарсыздандыру жұмыстары тоқтап қалыпты. Өйткені ақша бөлінбеген. Бұл жер аймақ тұрғындарының өміріне қауіпті. Сюжет барлық тарапты қамтып, экологтарды тартып, ауқымды проблеманы көрсетті. 

Бағдарлама суретші Бектас Кәрімұлы туралы портрет сюжетпен аяқталды. Ол малдың жауырын сүйегіне сурет салады екен. Моңғолиядан қоныс аударған қандасымыз Ақмола облысында тұрады. Жұмыс барысынан түсірілген әдемі кадрлары бар танымдық сюжет. 

«Жаңа репортер» редакциясы қазақстандық телеарналардың қорытынды бағдарламаларына тұрақты мониторинг жүргізіп, апта сайын шолу жариялайды. 

Apta бағдарламасына шолуды әзірлеуге Жәнібек Нұрыш қатысты.